I. POLITYKA HISTORYCZNA W EUROPIE ŚRODKOWEJ

POLITYKA HISTORYCZNA W POLSCE

prof. Krzysztof Cebul

Celem artykułu jest prześledzenie obecnych w dyskursie sposobów konceptualizacji polskiej polityki historycznej oraz próba rekonstrukcji uwarunkowań determinujących jej kształt/kształty. Za początkową cezurę czasową przyjmuje się rok 1989, a więc początek przeobrażeń ustrojowych i społecznych –będących następstwem niewydolności systemu komunistycznego oraz załamaniem się dotychczasowego układu geopolitycznego, w którym Polska znalazła się po drugiej wojnie światowej, a w zasadzie od zakończonej 11 lutego 1945 roku konferencji w Jałcie, w trakcie której potwierdzono zasięg sowieckiej strefy wpływów. Przy czym należy tu podkreślić, że Polska nie znalazła się w sowieckiej strefie wpływów w wyniku samostanowienia, ale na mocy porozumienia mocarstw, które poprzez taką decyzję usankcjonowały nowy, powojenny ład. Należy wskazać, że w przypadku polskiej polityki historycznej po 1989 roku, mimo wielu elementów wspólnych, raczej nie łatwo jest mówić o jednej polityce. Nie mamy tu bowiem do czynienia z ustabilizowanym podmiotem państwowym, lecz widzimy w istocie szereg skomplikowanych współzależności będących wynikiem oddziaływania wewnętrznych i zewnętrznych czynników o zróżnicowanej sile – kształtujących transformujące się państwo. W rzeczy samej proces ten w zasadzie nie utracił na swojej dynamice i trwa nadal. Z tego też powodu interesującym zabiegiem badawczym będzie rozpatrywanie polityki historycznej przez pryzmat kryteriów różnicujących, jakimi niewątpliwie są między innymi:

1) dokonujące się na przestrzeni kolejnych lat zmiany w obrębie konfiguracji sił politycznych sprawujących rządy w Polsce; 

2) upływ czasu jako czynnik determinujący percepcję: wzmacniające pamięć ze względu na chociażby pewien rodzaj uwikłania w określone wydarzenia, osłabiające pamięć, czy też zmieniające pamięć; 

3) działań zewnętrznych podmiotów państwowych i niepaństwowych w przestrzeni międzynarodowej i ich oddziaływania na polską politykę historyczną; 

4) zmian w obrębie narzędzi, form oddziaływania na pamięć historyczną – kształtowania jej. 

 

Szukając kategorii zbiorczych pozwalających uchwycić główne tendencje w zakresie polskiej polityki historycznej można wyróżnić:
1) politykę poszukiwania ciągłości;
2) politykę ucieczki w przyszłość; oraz 
3) politykę konfrontacji.

HISTORICAL POLITICS IN POLAND

Professor Krzysztof Cebul

The aim of the article is to analyze the ways of conceptualizing the Polish historical politics found in the discourse and to attempt at reconstructing the determinants of its shape(s). The starting point of the analysis is 1989, marked with the beginnings of the system and society transformations – resulting from the deficiencies of the communist system and the collapse of the geopolitical system to which Poland belonged after the World War II, and to be precise, to which it belonged since the Yalta conference, ended on 11th February 1945, where the Soviet zone of influence was confirmed. It should be emphasized that Poland did not join the Soviet zone as a result of its independent decision, but on the basis of the agreement of the superpowers which, through this decision, legitimized the new, post-war order. It should be noted that in the Polish historical politics after 1989, in spite of many common elements, unanimity was never achieved. We do not have a stabilized state entity, but in fact a series of complicated interdependencies being the result of internal and external factors of various force – which shaped the transforming state. This process actually has not lost its dynamics and has never stopped. That is why it will be interesting to analyze the historical politics through the prism of differentiating criteria, which, undoubtedly, include:
1) changes in the configuration of political forces governing Poland over the years;
2) the passage of time as a factor determining perception: strengthening memory due to some sort of involvement in specific events, weakening memory, or changing memory;
3) activities of external state and non-state entities in the international space and their influence on the Polish historical politics;
4) changes in tools and forms of affecting the historical politics – shaping it.

Seeking collective categories enabling us to capture the main tendencies in the Polish historical politics, one can distinguish:
1) the politics of seeking continuity;
2) the politics of the escape into the future; and
3) the politics of confrontation.

 

Masz pytania?
Zapraszamy do kontaktu

Instytut Nauk o Polityce i Administracji UKSW
Bud. 23, pok. 226
ul. Woycickiego 1/3
01-938 Warszawa