I. POLITYKA HISTORYCZNA W EUROPIE ŚRODKOWEJ

POLITYKA HISTORYCZNA W POLSCE

prof. Krzysztof Cebul

Celem artykułu jest prześledzenie obecnych w dyskursie sposobów konceptualizacji polskiej polityki historycznej oraz próba rekonstrukcji uwarunkowań determinujących jej kształt/kształty. Za początkową cezurę czasową przyjmuje się rok 1989, a więc początek przeobrażeń ustrojowych i społecznych –będących następstwem niewydolności systemu komunistycznego oraz załamaniem się dotychczasowego układu geopolitycznego, w którym Polska znalazła się po drugiej wojnie światowej, a w zasadzie od zakończonej 11 lutego 1945 roku konferencji w Jałcie, w trakcie której potwierdzono zasięg sowieckiej strefy wpływów. Przy czym należy tu podkreślić, że Polska nie znalazła się w sowieckiej strefie wpływów w wyniku samostanowienia, ale na mocy porozumienia mocarstw, które poprzez taką decyzję usankcjonowały nowy, powojenny ład. Należy wskazać, że w przypadku polskiej polityki historycznej po 1989 roku, mimo wielu elementów wspólnych, raczej nie łatwo jest mówić o jednej polityce. Nie mamy tu bowiem do czynienia z ustabilizowanym podmiotem państwowym, lecz widzimy w istocie szereg skomplikowanych współzależności będących wynikiem oddziaływania wewnętrznych i zewnętrznych czynników o zróżnicowanej sile – kształtujących transformujące się państwo. W rzeczy samej proces ten w zasadzie nie utracił na swojej dynamice i trwa nadal. Z tego też powodu interesującym zabiegiem badawczym będzie rozpatrywanie polityki historycznej przez pryzmat kryteriów różnicujących, jakimi niewątpliwie są między innymi:

1) dokonujące się na przestrzeni kolejnych lat zmiany w obrębie konfiguracji sił politycznych sprawujących rządy w Polsce; 

2) upływ czasu jako czynnik determinujący percepcję: wzmacniające pamięć ze względu na chociażby pewien rodzaj uwikłania w określone wydarzenia, osłabiające pamięć, czy też zmieniające pamięć; 

3) działań zewnętrznych podmiotów państwowych i niepaństwowych w przestrzeni międzynarodowej i ich oddziaływania na polską politykę historyczną; 

4) zmian w obrębie narzędzi, form oddziaływania na pamięć historyczną – kształtowania jej. 

 

Szukając kategorii zbiorczych pozwalających uchwycić główne tendencje w zakresie polskiej polityki historycznej można wyróżnić:
1) politykę poszukiwania ciągłości;
2) politykę ucieczki w przyszłość; oraz 
3) politykę konfrontacji.

Máte nějaké dotazy?
Prosím kontaktujte nás

Ústav politických věd a správy UKSW
Pupen. 23, pokoj. 226
ul. Woycickiego 1/3
01-938 Varšava