I. POLITYKA HISTORYCZNA W EUROPIE ŚRODKOWEJ

POLITYKA HISTORYCZNA – PRÓBA KONCEPTUALIZACJI

prof. Radosław Zenderowski

Celem artykułu jest nakreślenie najważniejszych wyzwań, przed którymi „tu i teraz” staje polityka historyczna oraz tych, które w nieodległej przyszłości najprawdopodobniej będą determinowały kształt poszczególnych polityk historycznych. W pierwszym przypadku (wyzwania aktualne), wskazuję po pierwsze, że mimo iż nadal państwo pozostaje głównym podmiotem odpowiedzialnym za prowadzenie polityki historycznej, zaobserwować można wzrost zjawiska pluralizacji kreatorów omawianej polityki (organizacje pozarządowe, stowarzyszenia pasjonatów historii, np. uczestnicy grup rekonstrukcyjnych, celebryci itd.). Po drugie, wydaje się, że w odróżnieniu od klasycznej polityki historycznej skoncentrowanej na „edukacji historycznej” własnego społeczeństwa, współczesna polityka historyczna w coraz większym stopniu adresatami polityki historycznej są inne państwa i ich społeczeństwa, a polityka historyczna staje się wówczas niejako częścią wspomnianej już szeroko pojętej dyplomacji publicznej. Po trzecie, dynamicznym przemianom podlegają środki (narzędzia, kanały) przekazu treści związanych z polityką historyczną. Niebagatelne znaczenie ma w omawianym przypadku rozwój mediów społecznościowych, które niejako przekształciły rzesze niegdysiejszych odbiorców komunikatów przekazywanych przez tradycyjne media drukowane i elektroniczne, w coraz bardziej aktywnych twórców informacji i samozwańczych ekspertów w niemal każdej dziedzinie życia społecznego. Po czwarte, zmianom ulega forma komunikowania treści związanych z polityką historyczną, co jest ściśle związane ze zmianą narzędzi i kanałów komunikowania. W przekazach z zakresu polityki historycznej coraz częściej swoją obecność zaznaczają krótkie przekazy: twitty, filmiki, memy itp. W drugim przypadku (wyzwania potencjalne) wskazuję po pierwsze na to, że coraz większą rolę odgrywać będą polityki historyczne Chin oraz Rosji, które w wielu wymiarach staną się poważnym wyzwaniem dla Europy. Po drugie, w warunkach rodzącej się „nowej zimnej wojny”, będącej alternatywą dla otwartego konfliktu zbrojnego, wzrastać będzie znaczenie różnych form niemilitarnej konfrontacji, w tym tzw. wojen pamięci. Po trzecie, dwie wojny światowe XX wieku, które ustanowiły nowy porządek światowy, przyznając Stanom Zjednoczonym Ameryki najpierw role mocarstwa, a następnie supermocarstwa, stanowią coraz słabszy punkt odniesienia i dla polityki międzynarodowej, i dla pamięci historycznej wielu doświadczonych tą hekatombą narodów. Po czwarte, coraz wyraźniej w zachodnim kręgu kulturowym widać pewną zmianę w sposobie rozumienia historii i budowania pamięci zbiorowej. Historia coraz częściej pojmowana jest przez paradygmat postpozytywistyczny. Postmodernistyczna wizja historii cechująca się skrajnym konstruktywizmem i relatywizmem kładzie nacisk na badanie narracji, jednostkowych i grupowych przeżyć, rezygnując z dążenia do ustalenia obiektywnych faktów. Analizy te poprzedzone są wprowadzeniem dotyczącym sposobów rozumienia polityki historycznej, jej rodzajów, form i uwarunkowań.

Máte nějaké dotazy?
Prosím kontaktujte nás

Ústav politických věd a správy UKSW
Pupen. 23, pokoj. 226
ul. Woycickiego 1/3
01-938 Varšava